ΕΕ: Αμφιλεγόμενος ο προτεινόμενος κανονισμός σχετικά με τον εκσυγχρονισμό των νόμων περί πνευματικής ιδιοκτησίας

Tου Jason Tashea

Καθώς ο έλεγχος διαβατηρίων και οι συνοριoφύλακες έχουν εξαφανιστεί από τα εσωτερικά σύνορα της ΕΕ, επιτρέποντας σε ανθρώπους και αγαθά να μετακινούνται ελεύθερα, η διακίνηση πληροφοριών και υπηρεσιών στο διαδίκτυο έχει παραμείνει ένα αδύναμο σημείο για τα 28 κράτη μέλη της ένωσης.

Το 2015, η ΕΕ ξεκίνησε μια πολυετή στρατηγική για την ψηφιακή ενιαία αγορά ώστε να καταργήσει τα ψηφιακά της τείχη βάσει των προσδοκιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι θα μπορούσε να ενισχύσει την οικονομία της ΕΕ κατά περίπου 415 δις ετησίως.

Από την έναρξη της στρατηγικής αυτής, τα τέλη περιαγωγής των κινητών τηλεφώνων έχουν διασπαρθεί, το streaming βίντεο και αθλητικών γεγονότων δεν περιορίζεται πλέον στη χώρα στην οποία ο χρήστης έχει λογαριασμό και ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων δημιούργησε ένα ενιαίο πρότυπο για την ασφάλεια των δεδομένων.

Ακόμη και με αυτές τις τροποποιήσεις όμως, η ΕΕ απέχει αρκετά από τον στόχο της.

«Υπάρχει αυτή η σχεδόν τραγελαφική κατάσταση, όπου τα εθνικά σύνορα εντός της ΕΕ μπορούν να γίνουν ευκολότερα διακριτά μέσα στον ψηφιακό κόσμο, παρά κατά την μετακίνηση υλικών αγαθών.» λέει ο Nikolas Guggenberger, ερευνητής στο Information Society Project της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Yale. «Αποτελεί τροχοπέδη για οποιαδήποτε διασυνοριακή δραστηριότητα.»

Μετά από σημαντικές συζητήσεις, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε μια νέα οδηγία σχετικά με τα πνευματικά δικαιώματα, η οποία θα περιορίσει την παραβίασή τους και θα εναρμονίσει τις σχετικές με αυτά νομοθεσίες σε όλα τα κράτη μέλη της ένωσης, σύμφωνα με τους υποστηρικτές της. Ωστόσο, πολλοί είναι αυτοί που παρατηρούν σημαντικότατα εμπόδια ως προς την εφαρμογή της οδηγίας για τα Δικαιώματα Πνευματικής Ιδιοκτησίας στην Ψηφιακή Ενιαία Αγορά της ΕΕ, η οποία θα μπορούσε κάλλιστα να ανατρέψει τα σχέδια της και να περιορίσει την ελευθερία του λόγου.

Η έλλειψη σύγχρονων προτύπων πνευματικών δικαιωμάτων σε όλη την ΕΕ έχει καθυστερήσει την ανταλλαγή περιεχομένου. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2015, περισσότεροι από τους μισούς ευρωπαίους πολίτες χρησιμοποιούν το διαδίκτυο για πολιτιστικούς λόγους, όπως η παρακολούθηση βίντεο και η ανάγνωση ειδήσεων στα μέσα ενημέρωσης. Ωστόσο, το 45% των εταιρειών ανέφεραν ότι οι περιορισμοί στα πνευματικά δικαιώματα στάθηκαν εμπόδιο στην πώληση ψηφιακών υπηρεσιών στο εξωτερικό, ενώ λιγότερο από το 4% του κατ’ απαίτηση (on-demand) υλικού σε μορφή βίντεο ήταν προσβάσιμο διασυνοριακά.

Το παρόν σχέδιο θα συμπληρώσει τις ήδη υπάρχουσες οδηγίες που εγκρίθηκαν στη δεκαετία του 1990 και στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και θα αντανακλά το πώς οι άνθρωποι του σήμερα μοιράζονται στο διαδίκτυο υλικό για το οποίο οφείλονται δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας.

Ενώ το σχέδιο οδηγίας έχει 17 άρθρα, οι έντονες διαφωνίες αφορούν τα άρθρα 11 και 13.

Το άρθρο 11, το οποίο ονομάστηκε από κάποιους ως «φόρος των links», απαιτεί από ιστοσελίδες συγκέντρωσης δεδομένων όπως η Google News να πληρώνουν τους εκδότες για τη χρήση των έργων τους. Σε αντίθεση με αυτό που υποδηλώνει το ψευδώνυμο, η διάταξη δεν ισχύει σε περίπτωση διαμοιρασμού ενός μόνο υπερσυνδέσμου, αλλά θα τίθονταν σε ισχύ σε περίπτωση κοινής χρήσης περιεχομένου περισσότερων λέξεων, όπως ενός σχολίου.

Παρόλο που ο νόμος προτίθεται να βοηθήσει τους κατόχους πνευματικών δικαιωμάτων,  «είναι πλέον ξεκάθαρο ότι δεν θα αλλάξει τίποτα», λέει ο Guggenberger, ο οποίος υπήρξε επίσης αναλυτής πολιτικής ενός μέλους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Το 2013 και το 2014, η Γερμανία και η Ισπανία ψήφισαν έναν νόμο παρόμοιο με το άρθρο 11, σχετικά με τα παρεπόμενα δικαιώματα στο πλαίσιο της προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας. Στην Ισπανία, μια σχετικά μικρή οικονομία της ΕΕ, το Google News σταμάτησε τις δραστηριότητές του αντί να πληρώσει τους εκδότες.

Στη Γερμανία, η οποία αποτελεί την μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, η Google News συνέχισε να λειτουργεί και ενήχθη από συνασπισμό εκδοτών έναντι αμοιβής. Ενώ δικαστικές διαφορές γύρω από τον νόμο βρίσκονται σε εξέλιξη, ο νόμος έχει γίνει μέχρι τώρα δεκτός. Ως αποτέλεσμα, η Google σταμάτησε να χρησιμοποιεί σχόλια κάτω από τα links των έργων των εκδοτών, περιάγοντάς τους έτσι σε μειονεκτική θέση. Τελικά, μην έχοντας κάποιον τρόπο να εξαναγκάσουν την Google να πληρώσει για τη χρήση των αποσπασμάτων, οι εκδότες τα παραχώρησαν άνευ αμοιβής.

Το άρθρο 13 επίσης παρουσιάζει εμπόδια στην εφαρμογή του.

Προτείνει οι διαδικτυακές πλατφόρμες να είναι υποχρεωμένες, είτε να λάβουν τις άδειες για το περιεχόμενο που ανεβάζουν οι χρήστες, είτε να δημιουργήσουν φίλτρα αναζήτησης, έτσι ώστε να μην φαίνεται διαθέσιμο, εξηγούν οι Christiane Stuetzle, μια εξωτερική συνεργάτης, και η Patricia Ernst, μια ανώτερη συνεργάτης της Morrison & Foerster στο Βερολίνο.

Αυτή είναι μια αλλαγή από την ισχύουσα νομοθεσία, κατά την οποία οι πλατφόρμες οφείλουν να κατεβάσουν το περιεχόμενο με πνευματικά δικαιώματα, αφού αυτό έχει αναρτηθεί, παρόμοια με τον νόμο Digital Millenium Copyright Act στις ΉΠΑ, αναφέρει η Fara Sunderji, συνεργάτης της Dorsey & Whitney στη Νέα Υόρκη.

Εάν η οδηγία εγκριθεί, η ανθρώπινη παρέμβαση κατά την επιθεώρηση δεν θα είναι μια λογική λύση για την παρακολούθηση μιας ατελείωτης ροής περιεχομένου, δημοσιευμένο από χρήστες. Για να αποφύγουν περιεχόμενο με πνευματικά δικαιώματα, οι πλατφόρμες χρειάζονται μια αυτοματοποιημένη λύση, η οποία πιθανότατα να λάβει τη μορφή φιλτραρίσματος του περιεχομένου προς μεταμόρφωση, τονίζει ο Guggenberger.

Η τεχνολογία αυτή, η οποία αποτελεί δίκοπο μαχαίρι, θα μπλοκάρει προκαταβολικά πιθανό υλικό με πνευματικά δικαιώματα κατά τη μεταμόρφωσή του, ακόμη και αν υπάρχει εξαίρεση ελευθερίας λόγου, εύλογης χρήσεως ή σάτιρα, το οποίο θα μπορούσε να περιορίσει την ελευθερία του λόγου. Σε αποκλεισμένους χρήστες, θα πρέπει να δίνεται η δυνατότητα μια διαδικασίας προσφυγής για να αμφισβητήσουν την απόφαση της πλατφόρμας.

Ενώ η έγκριση της οδηγίας αυτής απαιτεί μια τελική ψηφοφορία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την ερχόμενη άνοιξη, η Julia Reda, μέλος του Κοινοβουλίου που εκπροσωπεί το γερμανικό Κόμμα των Πειρατών, δεν υποστηρίζει την οδηγία στην τρέχουσα μορφή της. Ισχυρίζεται ότι έχει υπάρξει πολιτική και εταιρική πίεση, ώστε η οδηγία να ψηφιστεί πριν από τις ευρωπαϊκές εκλογές του Μαΐου.

Η οδηγία έχει επίσης δημιουργήσει αντίδραση της κοινής γνώμης.

Η Reda επισημαίνει, ότι μια ηλεκτρονική αναφορά ενάντια στα Άρθρα 11 και 13 στην ιστοσελίδα change.org, έχει μαζέψει σχεδόν 5 εκατομμύρια υπογραφές. Η αναφορά αυτή έσπασε το προηγούμενο ρεκόρ υπογραφών της ιστοσελίδας.

«Είμαι βέβαιη ότι αυτό θα αποτελέσει σημαντικό θέμα κατά την πολιτική εκστρατεία και ότι το κοινό θα παρακολουθεί στενά την πολιτική συμπεριφορά των εκπροσώπων στις εκλογές», λέει η Reda, η οποία δεν κατεβαίνει για επανεκλογή. «Αυτό το νομοθετικό αρχείο πραγματικά θα αποδείξει ποιοι είναι αυτοί που ακούνε περισσότερο οι βουλευτές του ΕΚ: τους ψηφοφόρους τους ή τις ομάδες πίεσης.»

Καθώς ο έλεγχος διαβατηρίων και οι συνοριoφύλακες έχουν εξαφανιστεί από τα εσωτερικά σύνορα της ΕΕ, επιτρέποντας σε ανθρώπους και αγαθά να μετακινούνται ελεύθερα, η διακίνηση πληροφοριών και υπηρεσιών στο διαδίκτυο έχει παραμείνει ένα αδύναμο σημείο για τα 28 κράτη μέλη της ένωσης.

Το 2015, η ΕΕ ξεκίνησε μια πολυετή στρατηγική για την ψηφιακή ενιαία αγορά ώστε να καταργήσει τα ψηφιακά της τείχη βάσει των προσδοκιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι θα μπορούσε να ενισχύσει την οικονομία της ΕΕ κατά περίπου 415 δις ετησίως.

Από την έναρξη της στρατηγικής αυτής, τα τέλη περιαγωγής των κινητών τηλεφώνων έχουν διασπαρθεί, το streaming βίντεο και αθλητικών γεγονότων δεν περιορίζεται πλέον στη χώρα στην οποία ο χρήστης έχει λογαριασμό και ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων δημιούργησε ένα ενιαίο πρότυπο για την ασφάλεια των δεδομένων.

Ακόμη και με αυτές τις τροποποιήσεις όμως, η ΕΕ απέχει αρκετά από τον στόχο της.

«Υπάρχει αυτή η σχεδόν τραγελαφική κατάσταση, όπου τα εθνικά σύνορα εντός της ΕΕ μπορούν να γίνουν ευκολότερα διακριτά μέσα στον ψηφιακό κόσμο, παρά κατά την μετακίνηση υλικών αγαθών.» λέει ο Nikolas Guggenberger, ερευνητής στο Information Society Project της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Yale. «Αποτελεί τροχοπέδη για οποιαδήποτε διασυνοριακή δραστηριότητα.»

Μετά από σημαντικές συζητήσεις, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε μια νέα οδηγία σχετικά με τα πνευματικά δικαιώματα, η οποία θα περιορίσει την παραβίασή τους και θα εναρμονίσει τις σχετικές με αυτά νομοθεσίες σε όλα τα κράτη μέλη της ένωσης, σύμφωνα με τους υποστηρικτές της. Ωστόσο, πολλοί είναι αυτοί που παρατηρούν σημαντικότατα εμπόδια ως προς την εφαρμογή της οδηγίας για τα Δικαιώματα Πνευματικής Ιδιοκτησίας στην Ψηφιακή Ενιαία Αγορά της ΕΕ, η οποία θα μπορούσε κάλλιστα να ανατρέψει τα σχέδια της και να περιορίσει την ελευθερία του λόγου.

Η έλλειψη σύγχρονων προτύπων πνευματικών δικαιωμάτων σε όλη την ΕΕ έχει καθυστερήσει την ανταλλαγή περιεχομένου. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2015, περισσότεροι από τους μισούς ευρωπαίους πολίτες χρησιμοποιούν το διαδίκτυο για πολιτιστικούς λόγους, όπως η παρακολούθηση βίντεο και η ανάγνωση ειδήσεων στα μέσα ενημέρωσης. Ωστόσο, το 45% των εταιρειών ανέφεραν ότι οι περιορισμοί στα πνευματικά δικαιώματα στάθηκαν εμπόδιο στην πώληση ψηφιακών υπηρεσιών στο εξωτερικό, ενώ λιγότερο από το 4% του κατ’ απαίτηση (on-demand) υλικού σε μορφή βίντεο ήταν προσβάσιμο διασυνοριακά.

Το παρόν σχέδιο θα συμπληρώσει τις ήδη υπάρχουσες οδηγίες που εγκρίθηκαν στη δεκαετία του 1990 και στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και θα αντανακλά το πώς οι άνθρωποι του σήμερα μοιράζονται στο διαδίκτυο υλικό για το οποίο οφείλονται δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας.

Ενώ το σχέδιο οδηγίας έχει 17 άρθρα, οι έντονες διαφωνίες αφορούν τα άρθρα 11 και 13.

Το άρθρο 11, το οποίο ονομάστηκε από κάποιους ως «φόρος των links», απαιτεί από ιστοσελίδες συγκέντρωσης δεδομένων όπως η Google News να πληρώνουν τους εκδότες για τη χρήση των έργων τους. Σε αντίθεση με αυτό που υποδηλώνει το ψευδώνυμο, η διάταξη δεν ισχύει σε περίπτωση διαμοιρασμού ενός μόνο υπερσυνδέσμου, αλλά θα τίθονταν σε ισχύ σε περίπτωση κοινής χρήσης περιεχομένου περισσότερων λέξεων, όπως ενός σχολίου.

Παρόλο που ο νόμος προτίθεται να βοηθήσει τους κατόχους πνευματικών δικαιωμάτων,  «είναι πλέον ξεκάθαρο ότι δεν θα αλλάξει τίποτα», λέει ο Guggenberger, ο οποίος υπήρξε επίσης αναλυτής πολιτικής ενός μέλους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Το 2013 και το 2014, η Γερμανία και η Ισπανία ψήφισαν έναν νόμο παρόμοιο με το άρθρο 11, σχετικά με τα παρεπόμενα δικαιώματα στο πλαίσιο της προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας. Στην Ισπανία, μια σχετικά μικρή οικονομία της ΕΕ, το Google News σταμάτησε τις δραστηριότητές του αντί να πληρώσει τους εκδότες.

Στη Γερμανία, η οποία αποτελεί την μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, η Google News συνέχισε να λειτουργεί και ενήχθη από συνασπισμό εκδοτών έναντι αμοιβής. Ενώ δικαστικές διαφορές γύρω από τον νόμο βρίσκονται σε εξέλιξη, ο νόμος έχει γίνει μέχρι τώρα δεκτός. Ως αποτέλεσμα, η Google σταμάτησε να χρησιμοποιεί σχόλια κάτω από τα links των έργων των εκδοτών, περιάγοντάς τους έτσι σε μειονεκτική θέση. Τελικά, μην έχοντας κάποιον τρόπο να εξαναγκάσουν την Google να πληρώσει για τη χρήση των αποσπασμάτων, οι εκδότες τα παραχώρησαν άνευ αμοιβής.

Το άρθρο 13 επίσης παρουσιάζει εμπόδια στην εφαρμογή του.

Προτείνει οι διαδικτυακές πλατφόρμες να είναι υποχρεωμένες, είτε να λάβουν τις άδειες για το περιεχόμενο που ανεβάζουν οι χρήστες, είτε να δημιουργήσουν φίλτρα αναζήτησης, έτσι ώστε να μην φαίνεται διαθέσιμο, εξηγούν οι Christiane Stuetzle, μια εξωτερική συνεργάτης, και η Patricia Ernst, μια ανώτερη συνεργάτης της Morrison & Foerster στο Βερολίνο.

Αυτή είναι μια αλλαγή από την ισχύουσα νομοθεσία, κατά την οποία οι πλατφόρμες οφείλουν να κατεβάσουν το περιεχόμενο με πνευματικά δικαιώματα, αφού αυτό έχει αναρτηθεί, παρόμοια με τον νόμο Digital Millenium Copyright Act στις ΉΠΑ, αναφέρει η Fara Sunderji, συνεργάτης της Dorsey & Whitney στη Νέα Υόρκη.

Εάν η οδηγία εγκριθεί, η ανθρώπινη παρέμβαση κατά την επιθεώρηση δεν θα είναι μια λογική λύση για την παρακολούθηση μιας ατελείωτης ροής περιεχομένου, δημοσιευμένο από χρήστες. Για να αποφύγουν περιεχόμενο με πνευματικά δικαιώματα, οι πλατφόρμες χρειάζονται μια αυτοματοποιημένη λύση, η οποία πιθανότατα να λάβει τη μορφή φιλτραρίσματος του περιεχομένου προς μεταμόρφωση, τονίζει ο Guggenberger.

Η τεχνολογία αυτή, η οποία αποτελεί δίκοπο μαχαίρι, θα μπλοκάρει προκαταβολικά πιθανό υλικό με πνευματικά δικαιώματα κατά τη μεταμόρφωσή του, ακόμη και αν υπάρχει εξαίρεση ελευθερίας λόγου, εύλογης χρήσεως ή σάτιρα, το οποίο θα μπορούσε να περιορίσει την ελευθερία του λόγου. Σε αποκλεισμένους χρήστες, θα πρέπει να δίνεται η δυνατότητα μια διαδικασίας προσφυγής για να αμφισβητήσουν την απόφαση της πλατφόρμας.

Ενώ η έγκριση της οδηγίας αυτής απαιτεί μια τελική ψηφοφορία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την ερχόμενη άνοιξη, η Julia Reda, μέλος του Κοινοβουλίου που εκπροσωπεί το γερμανικό Κόμμα των Πειρατών, δεν υποστηρίζει την οδηγία στην τρέχουσα μορφή της. Ισχυρίζεται ότι έχει υπάρξει πολιτική και εταιρική πίεση, ώστε η οδηγία να ψηφιστεί πριν από τις ευρωπαϊκές εκλογές του Μαΐου.

Η οδηγία έχει επίσης δημιουργήσει αντίδραση της κοινής γνώμης.

Η Reda επισημαίνει, ότι μια ηλεκτρονική αναφορά ενάντια στα Άρθρα 11 και 13 στην ιστοσελίδα change.org, έχει μαζέψει σχεδόν 5 εκατομμύρια υπογραφές. Η αναφορά αυτή έσπασε το προηγούμενο ρεκόρ υπογραφών της ιστοσελίδας.

«Είμαι βέβαιη ότι αυτό θα αποτελέσει σημαντικό θέμα κατά την πολιτική εκστρατεία και ότι το κοινό θα παρακολουθεί στενά την πολιτική συμπεριφορά των εκπροσώπων στις εκλογές», λέει η Reda, η οποία δεν κατεβαίνει για επανεκλογή. «Αυτό το νομοθετικό αρχείο πραγματικά θα αποδείξει ποιοι είναι αυτοί που ακούνε περισσότερο οι βουλευτές του ΕΚ: τους ψηφοφόρους τους ή τις ομάδες πίεσης.»

*H μετάφραση έγινε από την Ελπίδα Δαλιέτου, προπτυχιακή φοιτήτρια του Τμήματος Ξένων Γλωσσών, Μετάφρασης και Διερμηνείας Κέρκυρας. (abajournal.com)

Αναστασία Λιτζερίνου

Προπτυχιακή φοιτήτρια Τμήματος Ξένων Γλωσσών, Μετάφρασης και Διερμηνείας στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, που πιστεύει ότι η καλύτερη σειρά είναι το Stranger Things.