Έξοδος από το ευρώ: Λύση ή καταστροφή;

Kανείς δεν μπορεί να αρνηθεί πως τους τελευταίους μήνες –αν όχι χρόνια- η ελληνική κοινωνία βιώνει όχι μόνο οικονομική ύφεση αλλά και πολιτική κρίση. Αυτή η πολιτική και κοινωνική αστάθεια αποτελούν βασικά στοιχεία για τη σύνθεση της σημερινής εικόνας . Πώς εισήλθε η ελληνική πραγματικότητα σε αυτή τη δεινή κατάσταση; Κάτι τέτοιο έχει σταματήσει να απασχολεί τόσο τον τύπο όσο και τους πολίτες, παρότι η απάντηση θα μπορούσε να προσφέρει χρήσιμα συμπεράσματα προκειμένου η ελληνική πολιτική να αποφύγει πολλούς σκόπελους και λάθη. Πλέον αυτό που απασχολεί τόσο το πολιτικό σύστημα όσο και το μέσο Έλληνα είναι πώς θα μπορέσουμε να ξεφύγουμε από αυτή τη δίνη .

Έχουν γίνει προτάσεις επί προτάσεων σχετικά με αυτό το ζήτημα, άλλες συντηρητικές , άλλες πιο τολμηρές. Μια λύση μάλιστα έφτασε στα πρόθυρα να μεταμορφωθεί σε δημοψήφισμα –λανθασμένα κατά τη γνώμη του πολιτικού συστήματος- και κατάφερε να τρυπώσει κρυφά στο υποσυνείδητο της ελληνικής κοινωνίας : Η επιλογή της Ελλάδας αν παραμείνει ή όχι στο ευρώ. Για να αναλύσουμε εάν πράγματι η έξοδος θα μπορούσε να αποτελεί μια ρεαλιστική λύση στην κρίση χρέους, δεν έχουμε άλλη επιλογή παρά να υποθέσουμε πως η ελληνική κοινωνία αποφασίζει να κάνει αυτό το άλμα πίστης και να επιστρέψει  στην  δραχμή.

Καταρχάς, η  επιστροφή στην δραχμή, θα συνοδευτεί με μια σημαντική υποτίμηση (της τάξης περίπου  του 50%) που εννοείται πως θα δυσκόλευε σοβαρά την πραγματικότητα των ελληνικών νοικοκυριών αλλά και την αποπληρωμή του χρέους. Στον αντίποδα όμως, θα έκανε τα ελληνικά προϊόντα πιο ανταγωνιστικά –ακριβώς λόγω της υποτίμησης- και θα οδηγούσε κατά συνέπεια σε αύξηση των ελληνικών εξαγωγών, πετυχαίνοντας έτσι την οικονομική ανάπτυξη. Συνεπώς ,η εξωτερική αυτή υποτίμηση κατά κάποιο τρόπο θα ισορροπούσε  την «εσωτερική» υποτίμηση, πράγμα που επιχειρείται να γίνει σήμερα με την μείωση του κόστους εργασίας. Έτσι η τακτική αυτή θα έδινε τον αναγκαίο χρόνο και χώρο για να αναπτυχθεί οικονομικά , να εφαρμόσει τις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις, και κάποια στιγμή στο μέλλον να επιστρέψει  στο ευρώ με κάθε θετική προϋπόθεση ώστε να μην χρειαστεί να αποχωρήσει ξανά.

Βέβαια το παραπάνω σενάριο θεωρείται αρκετά αισιόδοξο καθώς δεν λαμβάνει υπόψη του σημαντικούς παραμέτρους της ελληνικής οικονομίας. Δεν είναι βέβαιο πόσο σημαντική θα ήταν για την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας η αύξηση των ελληνικών εξαγωγών. Σαν κριτήριο σε αυτήν την περίπτωση αποτελεί ο λόγος του ΑΕΠ προς τις εξαγωγές. Στην σημερινή πραγματικότητα η  εξαγωγική δραστηριότητα στην Ελλάδα δεν είναι ιδιαίτερα σημαντική όσον αφορά την συνεισφορά της στο ΑΕΠ). Οι ελληνικές εξαγωγές ως ποσοστό του ΑΕΠ εδώ και αρκετά χρόνια βρίσκονται γύρω στο 7%, - δηλαδή, για να μιλήσουμε με όρους εταιριών , μόνο το 7% των εσόδων μας προέρχεται από αυτά που πωλούμε- . Το παραπάνω ποσοστό θεωρείται από τα χαμηλότερα  από όλες σχεδόν τις Ευρωπαϊκές χώρες (μαζί με την Κύπρο). Ενδεικτικά το αντίστοιχο ποσοστό για την Πορτογαλία, που βρίσκεται επίσης σε δύσκολη οικονομική θέση, ξεπερνά το 20%, ενώ για την Ιρλανδία το αντίστοιχο ποσοστό ξεπερνά το 40% του ΑΕΠ. Επομένως φαίνεται καθαρά με τι μεγάλο μειονέκτημα θα ξεκινούσε η Ελλάδα τον αγώνα για ανάπτυξη. Βέβαια θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας στην εξίσωση τον ρεαλιστικό κίνδυνο η αύξηση των εξαγωγών να μην  είναι τόσο σημαντική όσο αναμένεται από μια σημαντική υποτίμηση της δραχμής.

Φαίνεται λοιπόν ξεκάθαρα πως η έξοδος από το ευρώ αποτελεί όχι μόνο δίκοπο μαχαίρι αλλά και ένα δύσκολο ρίσκο που η ελληνική οικονομία δεν μπορεί , τουλάχιστον τη δεδομένη στιγμή να πάρει. «Η έξοδος από το ευρώ θα έθετε σε λειτουργία στην Ελλάδα ένα οικονομικό σπιράλ θανάτου», γράφει η εφημερίδα Frankfurter Rundschau, σε δημοσίευμά της με τίτλο «Το όνειρο-εφιάλτης της δραχμής». Εννοείται πως η Ελλάδα θα πρέπει να πειραματιστεί με τις λύσεις που τις προσφέρονται , χωρίς πίεση από εξωτερικές δυνάμεις, με αξιοπρέπεια και διακριτικότητα.

 Φυσικά το ζήτημα παραμένει, ποια στάση θα επιλέξει η Ελλάδα προκειμένου να αντιμετωπίσει τις δοκιμασίες που έχει μπροστά της. Και αυτό όχι τόσο για τεχνοκρατικούς λόγους αλλά για λόγους ηθικής και αξιοπρέπειας ∙ η σημερινή αβεβαιότητα και πολιτική αστάθεια δεν μπορεί να διαιωνίζεται αορίστως, αλλά και ούτε τα αλλεπάλληλα κύματα νέων μέτρων μπορούν να δώσουν λύση στα σημερινά δεδομένα. Και ακριβώς γι’αυτό το λόγο δεν αποτελεί τόσο μείζον ζήτημα η έξοδος ή όχι από το ευρώ, αλλά η σφυρηλάτηση ενός ορθού σχεδίου , καθώς το πολιτικό σύστημα μας έχει δείξει –ως τώρα τουλάχιστον- πως βαδίζει στα τυφλά(!).

Σπύρος Σκιαδόπουλος

Πρώτα ανακάλυψα ότι θέλω να γίνω developer, μετά ανακάλυψα ότι θέλω να γίνω δημοσιογράφος, και μετά πολιτικός μηχανικός. Τελικά έγινα περίπου δικηγόρος. Τι συνέβη;