Η εφαρμογή του ν. 4604/2019 ως ένα σημαντικό βήμα για την κατάκτηση της ουσιαστικής ισότητας των φύλων στην πράξη

 Για πρώτη φορά νομοθετείται με τον ν. 4604/2019 για την «Προώθηση της ουσιαστικής ισότητας των φύλων, πρόληψη και καταπολέμηση της έμφυλης βίας – Ρυθμίσεις για την απονομή Ιθαγένειας – Διατάξεις σχετικές με τις εκλογές στην Τοπική Αυτοδιοίκηση – Λοιπές διατάξεις», που δημοσιεύθηκε την 26/3/2019 στο ΦΕΚ Α’ 50, αυτοτελές θεσμικό πλαίσιο  για την εξάλειψη των διακρίσεων σε βάρος των γυναικών και για την ισότητα των φύλων. Το θεσμικό αυτό πλαίσιο διέπεται από μία συνολική θεώρηση των έμφυλων σχέσεων και διατρέχει οριζόντια το σύνολο των βιοτικών και έννομων σχέσεων, δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου, με στόχο την εμπέδωση της ουσιαστικής ισότητας των φύλων, την άρση των έμφυλων διακρίσεων σε όλα τα πεδία της δημόσιας, κοινωνικής και πολιτικής ζωής και την καταπολέμηση της έμφυλης βίας.

Στον εν λόγω νόμο, προσδιορίζονται οι φορείς και οι μηχανισμοί για την πραγμάτωση της αρχής της ίσης μεταχείρισης των φύλων, η οποία ενσωματώνεται στις δημόσιες πολιτικές και στον ιδιωτικό βίο, ενώ παράλληλα προβλέπεται η διαμόρφωση και οργάνωση ενός δικτύου μόνιμων δομών για την πρόληψη και αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών. Πρόκειται για τη λειτουργία ενός ολοκληρωμένου δικτύου δομών και υπηρεσιών με αντικείμενο την παροχή ψυχοκοινωνικής στήριξης, νομικής συμβουλευτικής, αλλά και ασφαλούς διαμονής στις γυναίκες θύματα έμφυλης βίας. Στο δίκτυο αυτό ανήκουν τα Συμβουλευτικά Κέντρα Γυναικών , που λειτουργούν υπό τη Γενική Γραμματεία Ισότητας των Φύλων (ΓΓΙΦ) του Υπουργείου Εσωτερικών ή υπό τους Δήμους, οι Ξενώνες φιλοξενίας κακοποιημένων γυναικών, που λειτουργούν υπό τους Δήμους και η 24ωρη πανελλαδική τηλεφωνική γραμμή SOS 15900, που λειτουργεί υπό τη ΓΓΙΦ.

Περαιτέρω, ενθαρρύνεται η ενεργή συμμετοχή των γυναικών στην πολιτική ζωή του τόπου και η ενίσχυση της εκπροσώπησής τους στο Κοινοβούλιο, μέσω της πρόβλεψης για αύξηση του ποσοστού ανά φύλο σε ποσοστό τουλάχιστον ίσο με το 40% του συνολικού αριθμού των υποψηφίων ανά εκλογική περιφέρεια, για τις βουλευτικές εκλογές και τις ευρωεκλογές (έχει ήδη θεσμοθετηθεί στις αυτοδιοικητικές εκλογές με τον Κλεισθένη), ενώ σε ό, τι αφορά τη συγκρότηση των συλλογικών οργάνων της Διοίκησης, θεσπίζεται κύρωση περί μη νόμιμης συγκρότησής τους, όταν δεν τηρείται το οριζόμενο ποσοστό.

Ακόμη, για πρώτη φορά προβλέπεται η εκπόνηση «Σχεδίων Ισότητας», ολοκληρωμένων δηλαδή παρεμβάσεων, από επιχειρήσεις του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, τα οποία εφαρμόζονται μετά από ανάλυση της υφιστάμενης κοινωνικής πραγματικότητας και θέτουν συγκεκριμένους στόχους, στρατηγικές και πρακτικές για την επίτευξη της ουσιαστικής ισότητας των φύλων. Ως τίτλος επιβράβευσης, μάλιστα, για την εφαρμογή πολιτικών ίσης μεταχείρισης και ίσων ευκαιριών των εργαζομένων  γυναικών και ανδρών, δύναται να λαμβάνει χώρα απονομή «Σήματος Ισότητας» από τη Γενική Γραμματεία Ισότητας.

Η διάσταση του φύλου εντάσσεται στους τομείς της υγείας και της κοινωνικής αλληλεγγύης, της εκπαίδευσης, των μέσων μαζικής ενημέρωσης, στους δημόσιους προϋπολογισμούς και στη σύνταξη των διοικητικών εγγράφων με εξειδικευμένες προβλέψεις.

Συγκεκριμένα, στον τομέα της υγείας και της κοινωνικής αλληλεγγύης έχουμε την ένταξη της διάστασης του φύλου στο σχεδιασμό, την εφαρμογή και την αξιολόγηση των δημόσιων πολιτικών για την σωματική και ψυχική υγεία, καθώς και την κοινωνική αλληλεγγύη και ενίσχυση ευπαθών ομάδων γυναικών. Υπάρχει, επίσης, σχετική ρύθμιση για την χορήγηση άδειας επτά (7) εργάσιμων ημερών με πλήρεις αποδοχές στις εργαζόμενες που εφαρμόζουν μεθόδους ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Στον τομέα της εκπαίδευσης η διάσταση του φύλου αποτυπώνεται τόσο στις δράσεις και στα προγράμματα σπουδών των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, όσο και στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση και στην εκπαιδευτική διαδικασία εν γένει. Τέλος, στον τομέα  της διαφήμισης και των μέσων μαζικής ενημέρωσης προωθούνται ρυθμίσεις που στόχο έχουν την εξάλειψη των στερεοτύπων που σχετίζονται με το φύλο (κώδικες δεοντολογίας, συμβάσεις αυτοδέσμευσης, κανόνες αυτορρύθμισης, ΕΣΡ), ενώ απαγορεύεται ρητά η αναπαραγωγή διαφημιστικών, τηλεοπτικών ή ραδιοφωνικών μηνυμάτων με χρήση λόγου που εμπεριέχει έμφυλη διάκριση.

Επιπροσθέτως, απαγορεύεται, κατά τη σύνταξη διοικητικών εγγράφων, η χρήση διατυπώσεων που υποκρύπτουν ή εμπεριέχουν έμφυλη διάκριση, ενώ η παραβίαση της αρχής της ισότητας, των ίσων ευκαιριών και της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών σε θέματα εργασίας και απασχόλησης και η χρήση γλώσσας με έμφυλη διάκριση υπόκεινται στο Πειθαρχικό Δίκαιο.

Τέλος, θεσμοθετούνται τα Αυτοτελή Γραφεία Ισότητας στις Περιφέρειες, στην ΚΕΔΕ και την ΕΝΠΕ, οι Επιτροπές Ισότητας στους Δήμους και αναβαθμίζονται οι Περιφερειακές Επιτροπές Ισότητας.

Τα διαθέσιμα ερευνητικά, ποιοτικά και ποσοτικά, δεδομένα οδηγούν στο συμπέρασμα ότι οι έμφυλες ανισότητες και διακρίσεις στη σημερινή εποχή παραμένουν ή και οξύνονται, καθιστώντας αναγκαία την εφαρμογή πολιτικών και τη λήψη μέτρων ώστε η ισότητα των φύλων να γίνει de facto γεγονός και πράξη.

Σταυρούλα Λυμούση

Νομική Σύμβουλος του Κέντρου Συμβουλευτικής Υποστήριξης Γυναικών  Δήμου Βέροιας

MΔΕ Εμπορικού και Οικονομικού Δικαίου

Κέντρο Συμβουλευτικής Υποστήριξης Γυναικών Δήμου Βέροιας

Καπετάν Άγρα 3Α – Βέροια

Τηλ. 2331065304

e-mail: isotita@veria.gr